KH en GH: twee afkortingen die op elke watertest staan en die bijna iedereen door elkaar haalt. Begrijpelijk, want allebei heten ze “hardheid”. Toch meten ze iets heel anders, en voor uw koi doen ze ook iets anders. Wie het verschil kent, ziet een probleem in de vijver aankomen voordat de vissen het merken.
KH is de buffer die schommelingen in de pH tegenhoudt. GH is de hoeveelheid calcium en magnesium in het water, de bouwstoffen voor botten, schubben en weerstand. Een vijver kan een prima KH hebben en toch te zacht water, of andersom. Daarom meet u ze allebei, en los van elkaar.
KH staat voor carbonaathardheid (in het Duits Karbonathärte, vandaar de K). Het is de hoeveelheid carbonaat en bicarbonaat die in uw vijverwater is opgelost. Die stoffen vangen zuren op. Juist daar draait het om in een koivijver.
In een koivijver ontstaan namelijk de hele dag zuren:
Zolang er genoeg KH is, worden die zuren opgevangen en blijft de pH stabiel. Raakt de buffer op, dan kan de pH binnen enkele uren flink zakken. Dat heet een zuurval, en die gaat vaak ’s nachts of na een paar dagen regen mis. Koi krijgen het dan benauwd, de kieuwen raken geïrriteerd en de filterbacteriën stoppen met werken, net wanneer uw vijver ze het meest nodig heeft.
Belangrijk om te weten: de KH in een koivijver daalt vanzelf. Hoe meer vissen, hoe meer voer en hoe harder het filter werkt, hoe sneller de buffer wordt verbruikt. Een KH die in april goed was, kan in augustus te laag zijn.
GH staat voor algemene hardheid, ook wel totale hardheid genoemd. Het is de som van alle calcium en magnesium die in het water is opgelost. GH buffert niets, maar is een voedingsbron. Koi gebruiken calcium voor hun skelet en schubben, en magnesium voor talloze processen in het lichaam. Beide helpen de vis zijn zout- en waterhuishouding op peil te houden. Een koi neemt via de kieuwen voortdurend water op en moet daarbij zijn mineralen vasthouden. In heel zacht water kost hem dat meer energie, en die gaat af van groei en weerstand.
Wie in Japan bij de kwekers komt, ziet waar dat om draait. De tosai, koi in hun eerste jaar, groeien er op in de mudponds: grote kleivijvers met water vol mineralen. Daar komen de stevige bouw en de diepe kleur voor een deel vandaan. In een tuinvijver met regenwater of zacht kraanwater moet u die mineralen zelf aanvullen.
| Waarde | Streefwaarde | Opletten bij |
|---|---|---|
| KH | 6 tot 8 °dH | onder de 5 is de buffer bijna op, onder de 3 dreigt een zuurval |
| GH | 8 tot 12 °dH | onder de 6 is het water te zacht; vul dan mineralen aan |
| pH | 7 tot 8,5, en vooral stabiel | een verschil van meer dan een halve pH-eenheid tussen ochtend en avond |
°dH staat voor Duitse hardheidsgraden, de eenheid op vrijwel alle druppeltesten. Geeft uw test milligram per liter, deel dan door 17,8 en u heeft de waarde in graden.
In de meeste vijvers ligt de GH hoger dan de KH. Zegt uw test het omgekeerde, meet dan nog een keer: vaak zit er een fout in het watermonster of is de test verlopen.
Het betrouwbaarst is een druppeltest. U vult het buisje met vijverwater, voegt druppel voor druppel toe en telt tot de kleur omslaat. Elke druppel staat voor één graad. U hoeft dus geen kleurtje te vergelijken met een kaart. Teststrips zijn sneller, maar bij KH en GH te grof om een daling op tijd te zien.
Meet de KH in elk geval:
Voor beide waarden heeft u een eigen test nodig: de Colombo KH-test en de Colombo GH-test. Wilt u meteen ook ammonium, nitriet, nitraat en pH in beeld, dan is de Colombo Test Lab de voordeligste weg.
Een te lage KH heeft bijna altijd een van deze oorzaken: veel regen, te weinig verversen, veel vissen of veel voer, of zacht kraanwater. Wat u doet:
Daarna is het een kwestie van bijhouden. Wie elke week meet, hoeft bijna nooit in te grijpen; wie pas meet als de vissen zich vreemd gedragen, is vaak te laat.
Een lage GH ziet u vaak bij vijvers die vooral met regenwater worden bijgevuld, bij osmosewater en in streken met zacht kraanwater. Er zijn twee wegen:
Wat een GH-verhoger niet doet: uw water helderder maken of een schommelende pH rechttrekken. Daarvoor is de KH.
Dat is in een koivijver zelden het probleem. Koi kunnen goed tegen hard water. Let wel op bij een hoge KH in combinatie met een hoge pH: hoe hoger de pH, hoe giftiger dezelfde hoeveelheid ammonium voor uw vissen wordt. Een goed werkend filter en een stabiele pH zijn dan belangrijker dan de hardheid zelf.
Nee. KH meet de carbonaten die de pH bufferen, GH meet het calcium en magnesium. Ze hangen samen, maar u kunt de een niet aflezen aan de ander.
Omdat uw filter zijn werk doet. Bij het omzetten van afvalstoffen verbruiken de bacteriën carbonaat. Een dalende KH is dus normaal; een KH die u niet bijhoudt is het probleem.
De KH elke week in het seizoen, de GH eens per maand. Na veel regen of een grote verversing allebei.
Meestal wel, als uw kraanwater zelf een goede KH heeft. Kijk dat eerst na bij uw waterbedrijf, en vergeet bij kraanwater de waterverbeteraar tegen chloor niet.
Neem een flesje vijverwater mee naar onze zaak aan de Mijlweg. Samen lopen we de uitslag door en bespreken we wat die voor uw vijver betekent. Liever dat ik bij u thuis kom kijken? Ook dat kan. Thuisadvies kost € 30 binnen de Hoeksche Waard; daarbuiten, tot 50 kilometer, rekent u op € 40. Bel of app 06-53506214, of gebruik het contactformulier.
Wim Maat, Koi Care Hoeksche Waard. Ruim dertig jaar in de koi, drie keer per jaar bij de kwekers in Japan.
Gefeliciteerd het is een…. is uw nieuwste aanwinst een mannetje of vrouwtje? Volwassen koi karpers kunnen dat u niet vertellen,
De gouden tip tegen algen in uw koi vijver Een heldere vijver is een genot voor elke koi liefhebber. Maar
Uw vijver: Wat te doen in de winter? Het hoort er natuurlijk een beetje bij. Pronken met je mooie vijver.
