Kohaku koi van kweker Matsue – yonsai uit de Sensuke-lijn

Een Kohaku koi heeft maar twee kleuren, en precies daarom is het de zwaarste variëteit om goed te krijgen. Deze vierdejaars vis van kweker Matsue, bij ons bekend onder artikelnummer R’2024-003, is er eentje waarbij dat gelukt is: diep beni in nette treden, ijzig wit ertussen, en een romp met de breedte van een volwassen koi.

Waarom een Kohaku koi de moeilijkste variëteit is

Bij een Showa of een Sanke leidt het derde kleur de aandacht af. Zwart dekt een zwakke overgang toe, vult een leeg stuk op, breekt een saai vlak. Bij een Kohaku bestaat die mogelijkheid niet.

Wat overblijft zijn twee dingen: hoe diep het rood zit, en hoe zuiver het wit eronder is. Elke onzuiverheid, elke uitgelopen rand en elke gelige schaduw ligt open en bloot. In Japan zegt men niet voor niets dat je met een Kohaku begint en met een Kohaku eindigt.

Wat deze vis laat zien

Het beni loopt vanaf de kop in drie duidelijke treden over de rug, met witte onderbrekingen die breed genoeg zijn om lucht te geven en smal genoeg om de reeks bij elkaar te houden. Vlak voor de staart stopt het rood en blijft er wit over.

Kijkt u naar de dichtheid van dat rood: de schubben tekenen zich als een regelmatig raster erin af, wat betekent dat de kleur tot in de diepte zit en niet als een dun laagje bovenop ligt. De randen vallen strak op een schubgrens.

Het wit is koud van toon en draagt niet de gele waas die u bij oudere vis regelmatig ziet. De borstvinnen zijn zuiver en gaaf.

Matsue en de Sensuke-lijn die Niigata verliet

Matsue Nishikigoi Center werd in 1966 geopend door Shoichi Iizuka in Matsue, in de prefectuur Shimane — ver buiten Niigata dus. Tegenwoordig runnen zijn zonen Takahiro en Hiroaki het bedrijf.

De reden dat deze naam bij Kohaku-liefhebbers zo zwaar weegt, is de Sensuke-lijn. Die kwam oorspronkelijk uit Niigata, van kweker Sakutaro Tsuna. Toen Tsuna in 1973 stopte, ging de oorspronkelijke moedervis mee naar Matsue, en daarmee verhuisde de lijn definitief. In Niigata werd er geen Sensuke meer gekweekt.

Het bedrijf is bewust klein gehouden: dertien modderpoelen en twaalf kassen met in totaal ruim zestig bakken. Kwaliteit boven aantallen, en dat merkt u aan de prijzen op de Japanse markt.

Yonsai: dit is wat u krijgt

Deze koi zit in zijn vierde jaar. Bij de meeste vis die hier ligt koopt u een ontwikkeling die nog moet plaatsvinden; bij deze is dat grotendeels achter de rug.

Het rood heeft zijn diepte bereikt, de randen liggen vast, en het lichaam heeft volume gekregen. Wat er nog gebeurt is groei in lengte en breedte, waarbij de treden geleidelijk verder uit elkaar komen te liggen. Grote verrassingen zitten er niet meer in, en dat is precies waarvoor u bij een oudere vis betaalt.

Waar u op let bij een Kohaku koi

Voor wie dit soort vis nog niet eerder heeft beoordeeld, de vier punten in volgorde van belang:

• Het wit. Dat vormt de ondergrond waartegen al het andere wordt afgezet. Vaal wit maakt ook het beste rood dof.
• De diepte van het rood. Niet de felheid, maar de dekking. Dun rood verdwijnt met de jaren.
• De randen. Vallen ze op een schubgrens of lopen ze uit? Dat laatste wordt met de jaren erger.
• De verdeling. Begint het rood op de kop, eindigt het vóór de staart, en zijn de treden ongelijk van maat? Volmaakte symmetrie is juist saai.

De Japanse termen hiervoor — kiwa, sashi, beni — staan uitgelegd in de begrippenlijst van de ZNA.

Verzorging van een Kohaku koi

Bij deze variëteit is de waterkwaliteit geen randvoorwaarde maar het halve product. Er is geen zwart om achter weg te kruipen: zodra het wit vergeelt, verliest u de vis waarvoor u betaald heeft.

Houd de bodem schoon, ververs regelmatig een deel, en laat de buffer niet zakken — Takazumi KH+ is daar het eenvoudigste middel voor. Een vis van dit formaat eet een grovere korrel; KiGen Kinsai 6 mm past bij zijn maat. Kleurvoer kunt u in het seizoen kort inzetten om het beni op te halen, maar overdrijf het niet: hetzelfde middel maakt het wit doffer.

Wat de prijs verklaart

Vier winters opkweek in Japan bij een kwekerij die weinig vis aanhoudt, uit een lijn die maar op één plek ter wereld nog bestaat, en een tekening die op alle vier bovengenoemde punten standhoudt. Dat is waar het bedrag vandaan komt.

Wilt u iets vergelijkbaars in een lagere klasse, kijk dan bij de eenjarige vis in de winkel. Wilt u in dezelfde prijsklasse iets totaal anders zien, dan is de Ginrin Showa van Yagoro de vis om naast te leggen.

Zelf komen beoordelen

Wit laat zich op een scherm niet beoordelen; uw monitor maakt van elk wit hetzelfde wit. Pas in de bak merkt u of het werkelijk koud is of dat er room in zit.

Voor een vis van deze orde plan ik graag een moment in waarop we er rustig bij kunnen staan, eventueel naast een Sanke of een Showa om het verschil te laten zien. Het volledige aanbod Japanse koi staat ondertussen gewoon online.