Beschrijving

JBL ProAquaTest CombiSet Plus NH4: uw eigen waterkleur vervalst uw meting

Er is één ding dat de JBL ProAquaTest CombiSet Plus NH4 doet wat vrijwel geen enkele andere test doet, en het is precies het ding waar niemand het over heeft: hij corrigeert voor de kleur van uw eigen water.

Dat lijkt een detail. Het is het verschil tussen een getal en een gok.

Vijverwater is namelijk zelden kleurloos. Er zit een groenige waas in, of een theekleurige tint van blad en turf, of een lichte troebeling van zwevend materiaal. Doet u daar een reagens bij en houdt u het buisje tegen een kleurenkaart, dan kijkt u naar de kleur van de reactie plus de kleur die er al in zat. En dan leest u iets af wat er niet staat.

Wat het comparatorblok doet dat een teststrip niet kan

In de koffer zit een blok met twee openingen. In de ene komt uw monster met het reagens, in de andere hetzelfde water zónder reagens. U kijkt door beide tegelijk naar de kleurenkaart.

Wat er dan gebeurt, is eenvoudig en slim: de eigen kleur van uw water zit in béíde buisjes en valt daarmee tegen elkaar weg. Wat overblijft is alleen het kleurverschil dat door de reactie is veroorzaakt. JBL zegt het zelf zo: het comparatorsysteem houdt rekening met de eigen kleur van het water.

Een teststrip kan dat per definitie niet. Die legt u op een kaartje en u vergelijkt wat u ziet, waas en al. Dat is prima voor een snelle indruk, maar niet als u een beslissing neemt op basis van dat getal.

En dat is meestal waar u het voor doet. Nitriet van 0,1 of 0,3 lijkt in kleur op elkaar, en het is het verschil tussen doorgaan en ingrijpen.

Wat u met de JBL ProAquaTest CombiSet Plus NH4 meet, en wat er níét in zit

Ik zet het eerlijk naast elkaar, want de naam “compleet” wekt verwachtingen.

Wel in de koffer:

• pH — de zuurgraad, over een bereik van 3,0 tot 10,0.
• KH — de carbonaathardheid, uw buffer tegen pH-schommelingen.
• NH4 en NH3 — ammonium en het giftige vrije ammoniak.
• NO2 — nitriet, de gevaarlijkste tussenstap in uw filter.
• NO3 — nitraat, het eindpunt van de keten.
• CO2 — niet als aparte test, maar af te lezen uit een tabel op basis van uw pH en KH.

Niet in de koffer: de GH (totale hardheid) en de ijzertest. JBL levert die los, als uitbreiding.

Dat is geen verzwijging maar een keuze van de fabrikant, en u moet hem kennen voordat u afrekent.

Voor de vijver zijn dit precies de vijf waarden die tellen

Op de doos staat “aquarium”, en daardoor loopt menig vijverbezitter eraan voorbij. Onterecht, want de scheikunde van een aquarium en die van een koivijver is dezelfde.

Sterker nog: de vijf waarden die erin zitten zijn precies de vijf die ik bij een probleem als eerste wil zien. Ammoniak, nitriet en nitraat vertellen me hoe uw filter ervoor staat; pH en KH vertellen me of uw water stabiel is. Met die vijf kan ik in negen van de tien gevallen zeggen wat er aan de hand is.

En het gemis van de GH valt in de praktijk mee. Dat is een waarde die u een paar keer per jaar meet, niet elke week. Wilt u hem toch standaard in uw koffer, dan is de Colombo-testkoffer daar wel op samengesteld, of u koopt de GH-test er los bij.

De pH-schaal loopt van 3 tot 10, en dat is breed

Nog zo’n punt dat u nergens leest, en het is er een om rekening mee te houden.

Een test die van 3,0 tot 10,0 loopt, dekt alles wat u ooit tegenkomt. Prettig: u meet er een put mee, een regenton, uw kraanwater en uw vijver. Maar hoe breder de schaal, hoe kleiner de kleurstappen — en uw vijver zit maar in een klein stukje van die schaal, ergens tussen 7 en 8,5.

Voor de dagelijkse praktijk is dat ruim voldoende. U wilt weten of u rond de acht zit en of dat zo blijft, en dat leest u prima af.

Wilt u tienden van punten volgen — bij een pH die wegzakt door een lage KH bijvoorbeeld — dan is een test met een smaller bereik nauwkeuriger. Dat geldt voor elke kleurtest, van welk merk ook: breed bereik en fijne aflezing gaan niet samen.

Zo werkt u met de JBL ProAquaTest CombiSet Plus NH4

De koffer is er om het u makkelijk te maken, maar er zijn een paar dingen die het verschil maken tussen een bruikbaar getal en een half getal.

1. Spoel het cuvet om met het water dat u gaat meten, niet met kraanwater. Een restje van uw vorige meting of van de kraan verschuift uw uitkomst.
2. Gebruik de meegeleverde spuit. Dat is geen luxe: bij deze tests zit de nauwkeurigheid in de verhouding tussen watermonster en reagens.
3. Tel de druppels rustig en houd het flesje verticaal. Schuin houden geeft kleinere druppels, en dat is een systematische fout die u niet ziet.
4. Lees af bij daglicht, tegen een witte achtergrond en niet in de volle zon. Kunstlicht kleurt en dat leest u mee.
5. Wacht de aangegeven reactietijd af. Te vroeg aflezen geeft een te lage waarde — en dat is nu net de kant waarop u zich geen vergissing kunt veroorloven.
6. Noteer uw uitkomst op de meegeleverde protocolbladen. Eén meting is een momentopname; vier metingen zijn een lijn, en daar heeft u pas iets aan.

Meet bij voorkeur steeds op hetzelfde moment van de dag. Uw pH is ’s middags hoger dan bij zonsopgang, dus twee metingen op verschillende tijdstippen zijn niet met elkaar te vergelijken.

Let op de houdbaarheid van uw reagentia

Dit hoort bij elke druppeltest en het wordt overal vergeten. Reagentia zijn chemie en die veroudert.

Een koffer die drie jaar in de schuur heeft gestaan en twee winters vorst heeft meegemaakt, geeft u nog steeds netjes een kleurtje. Alleen weet u niet meer of dat kleurtje ergens op slaat.

Wat ik aanhoud:

• Bewaar de koffer binnen, koel en donker, en vooral vorstvrij. Niet in het schuurtje bij de vijver.
• Kijk op de flesjes voordat u een belangrijke beslissing op een meting baseert.
• Vervang los wat op of oud is in plaats van de hele koffer.
• Twijfelt u aan een uitkomst? Neem een monster mee naar de winkel, dan meet ik het na. Twee metingen naast elkaar zeggen meer dan één.

Hervulbaar, en dat scheelt echt

Van alle argumenten voor een druppelkoffer is dit het meest onderschatte: u koopt de koffer één keer.

De reagentia zijn los na te bestellen. Uw comparatorblok, uw glazen cuvetten, de spuit, de doseerlepel en de kleurenkaarten gaan jaren mee. Raakt uw nitriettest op — en dat is meestal de eerste, want die gebruikt u het vaakst — dan bestelt u dat ene flesje.

Reken dat eens door tegen teststrips. Die zijn per set goedkoper, maar u koopt elke keer alles opnieuw, ook de waarden waar u niet naar keek.

Deze koffer, de Colombo-koffer of de ProScan?

Ik voer er drie, en dat is met opzet. Ze zijn voor verschillende manieren van meten.

• De JBL ProScan is uw snelle blik. Strip in het water, kaart scannen met uw telefoon, klaar. Zeven waarden, inclusief chloor. Prima om wekelijks even te kijken of alles nog in de pas loopt.
• Deze CombiSet is uw nauwkeurige meting. Als de ProScan iets laat zien wat u niet bevalt, of als u een beslissing moet nemen, wilt u een druppeltest met een comparator.
• De Colombo Test Lab is de koffer die van huis uit op de vijver is samengesteld, met zes waarden.

Mijn eerlijke advies aan iemand die er één kiest: neem een druppelkoffer. Strips zijn handig, maar bij een probleem wilt u een getal waar u op kunt bouwen.

Wat de JBL ProAquaTest CombiSet Plus NH4 níét doet

• Uw water verbeteren. Meten is weten en verder niets. Wat u met de uitkomst doet, is het echte werk.
• De GH meten. Die zit er niet in; los bij te kopen.
• Zuurstof meten. In de zomer is dat een waarde die ertoe doet, en daar heeft u een aparte test voor nodig.
• Fosfaat meten. Bij hardnekkige draadalg is dat vaak juist de waarde die u wilt zien.
• Uw vis onderzoeken. Schuurt een koi of ziet u wonden, dan is dat geen watervraag maar een vraag voor onder de microscoop.

Productgegevens

• Merk: JBL
• Type: druppeltestkoffer met comparatorsysteem
• Meet: pH (3,0 – 10,0), KH, NH4/NH3, NO2 en NO3
• Plus: CO2, af te lezen uit de meegeleverde tabel op basis van pH en KH
• Niet inbegrepen: GH en Fe — los verkrijgbaar als uitbreiding
• Inhoud: 9 reagentia, 3 glazen cuvetten, kunststof cuvet, spuit, doseerlepel, comparatorblok, kleurenkaarten, protocolbladen en gebruiksaanwijzing
• Koffer: waterdicht kunststof, ongeveer 30 x 20 x 4 cm
• Reagentia: kindveilige flesjes, los na te bestellen
• Geschikt voor: zoetwateraquarium én vijver
• Bewaren: koel, donker en vorstvrij
• JBL-artikelnummer: 2409000

Kom uw water eens laten meten

Twijfelt u of u zelf aan het meten moet slaan? Neem dan gewoon een flesje vijverwater mee naar ‘s-Gravendeel. Ik meet het voor u en u ziet meteen hoe zo’n test werkt.

Wat u daarnaast leert: hoe uw eigen water eruitziet als alles goed is. Dat klinkt vanzelfsprekend en dat is het niet. De meeste mensen meten pas als er iets mis is, en dan hebben ze geen enkel ijkpunt om het mee te vergelijken. Wie twee keer heeft gemeten toen het góéd ging, herkent een afwijking meteen.

Neem er meteen een monster van uw kraanwater bij. Dat is waar u mee ververst, en het is verrassend hoe vaak daar al iets in zit waar u rekening mee moet houden.

Wat mij bij de kwekers in Japan opvalt: die meten niet omdat er iets aan de hand is, maar volgens een vast ritme, ook als alles goed loopt. Daarom zíén ze het als er iets kantelt — en zitten wij hier vaak nog te raden.

Geschreven door Wim Maat — eigenaar van Koi Care Hoeksche Waard in ‘s-Gravendeel. Ruim 30 jaar in de koi, drie keer per jaar in Japan om zelf bij de kwekers te selecteren. Meer over mij · Stel gerust een vraag